De letterlijke vertaling van het woord osteopathie is: ziekte van botten. Dit echter heeft niets te maken met wat de osteopaten bedoelen met hun geneeswijze. Toch is dit woord van oudsher gebruikt en wordt het nog steeds gebruikt om deze geneeswijze te benoemen.

Osteopathie is een “holistische”geneeswijze. Dit wil zeggen dat het dier als geheel wordt bekeken en behandeld. Het is dus geen symptoombestrijding. Een voorbeeld van symptoombestrijding is: als het paard hoest, krijgt het antibiotica. Dit is natuurlijk niet fout, want bacteriën worden hiermee gedood, zodat het lichaam de schade die deze bacteriën hebben aangericht weer kan herstellen, maar osteopathie werkt niet zo. Als het dier een probleem heeft dat absoluut met medicijnen moet worden behandeld, stuurt een osteopaat uw paard door naar een dierenarts.

Osteopathie kijkt waar in het lichaam gewrichtsblokkades en bewegingsbeperkingen zitten. Door mobilisatie- en manipulatietechnieken worden blokkades verwijderd en beperkingen hersteld.

Het concept van osteopathie is ontdekt in de 19e eeuw door een Amerikaanse arts, Andrew Taylor Still. De volgende uitspraken zijn van hem:

1)  “Structure governs function”

dit wil zeggen dat een levend organisme niet normaal kan functioneren als zijn ondersteunende structuren hun mobiliteit hebben verloren. Of in normaal Nederlands: een mens of dier kan niet normaal functioneren als zijn botten, spieren, bindweefsel niet bewegen zoals ze behoren te doen.

2)  “The rule of the artery is sovereign”

dit wil zeggen dat als de bloedcirculatie verslechterd is, het betreffende orgaan verzwakt wordt. Hierdoor kan het zijn functie niet goed uitvoeren of er kan gemakkelijk een infectie ontstaan. Het orgaan kan de groei van bacteriën of virussen niet tegengaan. Zij maken gebruik van zijn zwakte.

Deze twee uitspraken geven de kern weer van wat osteopathie is.

Een osteopaat heeft heel veel gevoel in de handen. Het is iets wat men kan aanleren, denk maar aan het blindenschrift. Een ziende persoon voelt nauwelijks iets van de kleine puntjes, maar een blinde kan er een boek mee lezen! Met de handen voelt de osteopaat dus waar in het lichaam problemen zitten. Hij/zij gaat met de handen over de huid en kan onregelmatigheden vaststellen zowel in de huid zelf als in de bindweefsellaag en de spierlagen daaronder. Hij/zij kan zelfs vaststellen dat met de organen in de buikholte iets niet in orde is.

De huid kan bijvoorbeeld warm zijn, de haren kunnen overeind staan of de huid zweet op bepaalde plekken. De spieren kunnen harder en stugger aanvoelen. De organen kunnen belemmerd zijn in hun bewegingen. Ook worden pijnlijke plekken vastgesteld.

Als op deze manier het hele lichaam geïnventariseerd is, wordt de beweeglijkheid van gewrichten onderzocht. Hiermee wordt een indruk verkregen over het bestaan van blokkades en bewegingsbeperkingen.

Met dezelfde handen worden de gevonden laesies/blokkades behandeld, zodat ze weer vrijelijk kunnen bewegen en functioneren

Veel mensen zijn nogal sceptisch over het bestaan van blokkades. Zij interpreteren het als zijnde een dislocatie (niet meer op de normale plaats zijn) van een wervel, die onmogelijk rechtgezet kan worden met de handen. Dit is een foute beredenering. Een blokkade is een wervel die in principe gewoon op zijn normale plaats staat, maar niet meer beweegt. Om deze wervel weer te laten bewegen hoef je geen geweld toe te passen, maar zijn zachte manipulatieve technieken voldoende. Er komen dus geen hamers aan te pas om een wervel “recht te slaan”.

Hoe kunnen blokkades ontstaan?

1) Blokkades kunnen ontstaan door lichamelijk trauma van buitenaf. Denk bijvoorbeeld aan een val, vastliggen, hangen.

2) Maar ook door het simpelweg berijden van het paard. Duidelijk is natuurlijk dat als een hele grove ruiter een paard vooruitschopt en tegelijkertijd in zijn mond zit te zagen, dit nare gevolgen heeft voor het paard. Maar ook een goede ruiter kan op den duur een blokkade veroorzaken. Dat heeft puur te maken door het feit dat een paard van nature geen gewicht op zijn rug draagt. Op het moment dat daar ineens een ruiter opzit, gaat het paard zijn spieren en wervelkolom anders gebruiken en belasten. En dan kan het op den duur vast gaan zitten.

3) Een verkeerd passend zadel of hoofdstel kan ook de (mede)oorzaak zijn.

4) Als een paard een blessure heeft aan een been, gaat het paard anders bewegen om het desbetreffende been te ontlasten. Dit heeft ook invloed op zijn rug. Als wijzelf bijvoorbeeld last hebben van een voet, gaan we ook anders lopen. Als we een dag mank lopen, voelen we dat dezelfde avond nog in de rug. De houding is anders en daarom gaat het op den duur wringen. Als dit langere tijd aanhoudt, kun je blokkades ontwikkelen.

5) Blokkades kunnen ook van binnenuit ontstaan. Als een orgaan zoals de lever, de nier of darm niet goed functioneert, worden de zenuwen die deze organen innerveren overprikkelt.

Deze zenuwen gaan vanuit de organen naar het ruggemerg en door de overprikkeling van de zenuwen wordt het hele segment waar de zenuw het ruggemerg binnenkomt ontregeld en ontstaat een blokkade.

Blokkades kunnen in het beginstadium aanwezig zijn in het lichaam zonder klinische problemen te geven. Op den duur gaat het lichaam compenseren voor de al aanwezige blokkades, waardoor er langzaam maar zeker wat lichte problemen kunnen gaan ontstaan. Het paard kan dit uiten in de vorm van wat boos kijken bij het uitvoeren van bepaalde oefeningen, wat terugkomen in tempo of juist versnellen. Dit wordt vaak door een ruiter nog niet opgemerkt of het wordt (nog) niet gezien als probleem. Het paard daarentegen voelt ongemak en lichte pijn en probeert met zijn lichaamstaal aan te geven dat er iets aan de hand is.

Op een gegeven moment zijn er zoveel blokkades aanwezig dat het duidelijk wordt dat het paard een probleem heeft. Hij probeert bijvoorbeeld echt onder het werk uit te komen door een oefening gewoonweg niet uit te voeren of het gaat bokken en soms zelfs steigeren. Andere paarden uiten het niet op voornoemde manieren, maar gaan op een gegeven moment kreupel lopen, zonder aanwijsbare oorzaak.

Helaas zijn er dan nog steeds ruiters of instructeurs die het paard een gemeen karakter toe-eigenen, terwijl het paard met alle middelen die hij ter beschikking heeft ons probeert te vertellen dat hij pijn heeft en dat hij de oefeningen echt niet kan uitvoeren. De "foute" ruiter blijft het paard echter dwingen (oftewel het krijgt een pak slaag) om te doen wat de ruiter wil.

Dit is echt schrijnend om te zien en valt wat mij betreft onder dierenmishandeling.

Ik adviseer daarom mensen ook altijd om goed naar hun paard te kijken met een frisse blik. Is het wel normaal dat hij zich niet wil laten pakken in zijn box. Of dat hij knarsetand als u zijn zadel oplegt. Let eens op het orenspel tijdens het opzadelen en rijden. Wanneer ziet u het veranderen?

Als u probeert uw paard te "lezen", bouwt u een veel betere band op met uw paard en hij/zij zal u dankbaar zijn!